We are the greatest!

Анатолий Вассерман исправил все ошибки и неточности в «Codex Seraphinianus».

Што ж такое гэтая кніга, пра якую ведае сп.А.Васэрман, а я ні разу ня чуў? І хутка яна знайшлася ў неабсяжных прасторах сэціва.

У 1978 годзе ў мілянскае выдавецтва Франка Марыі Рыццы прыбыў вялікі пакунак. Калі яго адчынілі, то замест рукапісу знайшлі аб’ёмісты збор праілюстраваных старонак. Тэкст на старонак прачытаць ніхто ня здолеў, і малюнкі былі дзіўныя і мудрагелістыя. У суправаджальным лісьце аўтар Луіджы Сэрафіні паведамляў, што ягоная праца ўкладзеная па падабенству да сярэдневечных навуковых кодэксаў. Адрозьненьне ў тым, што апісвае гэтая энцыкляпэдыя ўяўны сьвет зь ягонымі няіснымі аб’ектамі, дзеяньнямі, зьявамі на выдуманай мове.

Створаная аўтарам на працягу 30-і месяцаў з 1976-га па 1978-ы гады, кніга была выдадзеная выдавецтвам Рыццы ў 1981 годзе двухтомнікам. Яе па праве лічаць самай дзіўнай літаратурнай анамаліяй XX стагодзьдзя. "Кодэкс" - шалёнае дасьледваньне ўяўнага сьвету, збор галюцынацыяў, мар, уяўленьняў і сюррэалістычных выяў, са шчодра прыдадзенымі камэнтарамі на незразумелай мове. Мудрагелісты шрыфт таксама прыдуманы і цалкам нечытэльны. Аднак ягоны прынцып напісаньня адпавядае стандартнаму пісьму: зьлева-направа, зьверху-уніз; ужываныя вялікія й маленькія літары; некаторыя сымбалі адыграюць ролю лічбаў. Нумарацыя старонак - у 21-й сыстэме зьлічэньня (ці як сказаць сыстэму зьлічэньня з радыксам 21).

«Кодэкс Seraphinianus» падзелены на дзьве часткі, першая зь якіх прысьвечаная флёры, фаўне, фізіцы й мэханіцы. У другой частцы вядзецца пра розныя бакі чалавечага быцьця: гісторыі, архітэктуры, вопратцы, ежы, пісьменнасьці, забавам і інш., - усяго 11 разьдзелаў. Ды само слова «SERAPHINIANUS» тлумачыцца як «Strange and Extraordinary Representations of Animals and Plants and Hellish Incarnations of Normal Items from the Annals of Naturalist/Unnaturalist Luigi Serafini», то бок, «Дзіўныя і надзвычайныя паданьні жывёлаў, расьлін і пякельных увасабленьняў з глыбіняў сьвядомасьці натураліста/антынатураліста Луіджы Сэрафіні».

Ілюстрацыі адпавядаюць духу назвы: садавіна сыходзіць крывёй; закаханая парачка мэтамарфуе ў кракадзіла; рознакаляровыя дзеці-яйкі блукаюць ля парку; голыя мужчыны вырастаюць са сьпіны бялявае істоты; чарцяжы караблёў і розных лятаючых машын… Усе малюнкі багата і яскрава размаляваныя. Проста нейкая псыхадэліка! Хто ж такі стваральнік гэтай кнігі?

Луіджы Сэрафіні - італійскі дызайнэр і скульптар. Распрацоўваў дэкарацыі й вопратку для тэатраў "Ля Скала" і "Пікала" ў Міляне, супрацоўнічаў з Ф.Фэліні над фільмам "La voce della luna", адкрыў лябараторыю керамікі, правёў шмат выставаў па ўсім сьвеце. Ствараў ён і іншыя кнігі, але квінтэсэнцыяй ягонае творчасьці несумненна стаўся «Codex Seraphinianus».

Кніга мела некалькі перавыданьняў у Эўропе і ЗША, але пасьля 1993 году сталася рарытэтам і прапаноўвалася за шалёныя грошы. Напрыклад, на Амазоне дагэтуль выстаўлены самім аўтарам лот з першага амэрыканскага выданьня 1983 году. Кошты вагаюцца ад 350 даляраў. Сытуацыя зьмянілася з выхадам у сьвет у 2006 годзе перавыданьня "Кодэксу" з выпраўленьнямі і дапаўненьнямі па адносна невялікай цане 89 эўра.

Крытыкі па-рознаму ацэньваюць твор Л.Сэрафіні: як проста прыгожа аздобленую кніжку з малюнкамі; як ня вельмі ўцямную энцыкляпэдыю іншаплянэтнага сьвету; як пацешную і ў той жа час сюррэалістычную; як нудную і ў той жа час дзіцячую; паводзяць паралелі між такімі вынаходніцтвамі і напісаньнем музыкі. Аднак можна разглядаць кнігу іначай - як дэталёва прапрацаваную пародыю сучаснага сьвету, хай сабе і ў гіпэртрафаваным выглядзе. У гэтым ракурсе кніга станае яшчэ больш страшнай, бо становіцца зразумела – жахлівыя выявы ня ёсьць прыдуманымі ці нечым, што зьявіцца ў далёкай будучыні, але адбываюцца з намі ўжо цяпер, у нашай рэчаіснасьці. Увесь наш выварат, усе гэтыя пэрвэрсыі, мутацыі, выродствы і вычварэньні, дзікія сынтэзы і жахлівыя рытуалы, нейкія расьліны, што вырастаюць з нас, насеньня, на ідэальнай глебе – сучасным сьвеце. Такім чынам, Сэрафіні дорыць нам звышадчувальнае люстэрка – цела, зь якога садралі скуру. І вось перад намі аголеныя вены, цягліцы, сухажыльлі, ворганы і косткі.

У тэксце я ўжо зьмяшчаў спасылкі на крыніцы, што дапамаглі мне ў падрыхтоўцы матэрыялу. Але асобна хацелася б тут вылучыць Прозу, безь якое мой аповед быў бы абсалютна "нежывы", без эмоцыяў.