We are the greatest!

/***************************************************************************/

/* A chess program smaller than 2KB (of non-blank source), by H.G. Muller */
/***************************************************************************/
/* version 4.8 (1953 characters) features: */
/* - recursive negamax search */
/* - all-capture MVV/LVA quiescence search */
/* - (internal) iterative deepening */
/* - best-move-first ’sorting’ */
/* - a hash table storing score and best move */
/* - futility pruning */
/* - king safety through magnetic, frozen king in middle-game */
/* - R=2 null-move pruning */
/* - keep hash and repetition-draw detection */
/* - better defense against passers through gradual promotion */
/* - extend check evasions in inner nodes */
/* - reduction of all non-Pawn, non-capture moves except hash move (LMR) */
/* - full FIDE rules (expt under-promotion) and move-legality checking */

#define W while
#define K(A,B) *(int*)(T+A+(B&8)+S*(B&7))
#define J(A) K(y+A,b[y])-K(x+A,u)-K(H+A,t)

#define U (1<<24)
struct _ {int K,V;char X,Y,D;} A[U]; /* hash table, 16M+8 entries*/

int M=136,S=128,I=8e3,Q,O,K,N,R,J,Z,k=16,*p,c[9]; /* M=0x88 */

char L,
w[]={0,2,2,7,-1,8,12,23}, /* relative piece values */
o[]={-16,-15,-17,0,1,16,0,1,16,15,17,0,14,18,31,33,0, /* step-vector lists */
7,-1,11,6,8,3,6, /* 1st dir. in o[] per piece*/
6,3,5,7,4,5,3,6}, /* initial piece setup */
b[129], /* board: half of 16x8+dummy*/
T[1035]; /* hash translation table */

D(q,l,e,E,z,n) /* recursive minimax search, k=moving side, n=depth*/
int q,l,e,E,z,n; /* (q,l)=window, e=current eval. score, E=e.p. sqr.*/
{ /* e=score, z=prev.dest; J,Z=hashkeys; return score*/
int j,r,m,v,d,h,i,F,G,V,P,f=J,g=Z,C,s;
char t,p,u,x,y,X,Y,H,B;
struct _*a=A+(J+k*E&U-1); /* lookup pos. in hash table*/

q–; /* adj. window: delay bonus */
k^=24; /* change sides */
d=a->D;m=a->V;X=a->X;Y=a->Y; /* resume at stored depth */
if(a->K-Z|z| /* miss: other pos. or empty*/
!(m<=q|X&8&&m>=l|X&S)) /* or window incompatible */
d=Y=0; /* start iter. from scratch */
X&=~M; /* start at best-move hint */

W(d++<n||d<3|| /* iterative deepening loop */
z&K==I&&(N<1e6&d<98|| /* root: deepen upto time */
(K=X,L=Y&~M,d=3))) /* time’s up: go do best */
{x=B=X; /* start scan at prev. best */
h=Y&S; /* request try noncastl. 1st*/
P=d<3?I:D(-l,1-l,-e,S,0,d-3); /* Search null move */
m=-P<l|R>35?d>2?-I:e:-P; /* Prune or stand-pat */
N++; /* node count (for timing) */
do{u=b[x]; /* scan board looking for */
if(u&k) /* own piece (inefficient!)*/
{r=p=u&7; /* p = piece type (set r>0) */
j=o[p+16]; /* first step vector f.piece*/
W(r=p>2&r<0?-r:-o[++j]) /* loop over directions o[] */
{A: /* resume normal after best */
y=x;F=G=S; /* (x,y)=move, (F,G)=castl.R*/
do{ /* y traverses ray, or: */
H=y=h?Y^h:y+r; /* sneak in prev. best move */
if(y&M)break; /* board edge hit */
m=E-S&b[E]&&y-E<2&E-y<2?I:m; /* bad castling */
if(p<3&y==E)H^=16; /* shift capt.sqr. H if e.p.*/
t=b[H];if(t&k|p<3&!(y-x&7)-!t)break; /* capt. own, bad pawn mode */
i=37*w[t&7]+(t&192); /* value of capt. piece t */
m=i<0?I:m; /* K capture */
if(m>=l&d>1)goto C; /* abort on fail high */

v=d-1?e:i-p; /* MVV/LVA scoring */
if(d-!t>1) /* remaining depth */
{v=p<6?b[x+8]-b[y+8]:0; /* center positional pts. */
b[G]=b[H]=b[x]=0;b[y]=u|32; /* do move, set non-virgin */
if(!(G&M))b[F]=k+6,v+=50; /* castling: put R & score */
v-=p-4|R>29?0:20; /* penalize mid-game K move */
if(p<3) /* pawns: */
{v-=9*((x-2&M||b[x-2]-u)+ /* structure, undefended */
(x+2&M||b[x+2]-u)-1 /* squares plus bias */
+(b[x^16]==k+36)) /* kling to non-virgin King */
-(R>>2); /* end-game Pawn-push bonus */
V=y+r+1&S?647-p:2*(u&y+16&32); /* promotion or 6/7th bonus */
b[y]+=V;i+=V; /* change piece, add score */
}
v+=e+i;V=m>q?m:q; /* new eval and alpha */
J+=J(0);Z+=J(8)+G-S; /* update hash key */
C=d-1-(d>5&p>2&!t&!h);
C=R>29|d<3|P-I?C:d; /* extend 1 ply if in check */
do
s=C>2|v>V?-D(-l,-V,-v, /* recursive eval. of reply */
F,0,C):v; /* or fail low if futile */
W(s>q&++C<d);v=s;
if(z&&K-I&&v+I&&x==K&y==L) /* move pending & in root: */
{Q=-e-i;O=F; /* exit if legal & found */
a->D=99;a->V=0; /* lock game in hash as draw*/
R+=i>>7;return l; /* captured non-P material */
}
J=f;Z=g; /* restore hash key */
b[G]=k+6;b[F]=b[y]=0;b[x]=u;b[H]=t; /* undo move,G can be dummy */
}
if(v>m) /* new best, update max,best*/
m=v,X=x,Y=y|S&F; /* mark double move with S */
if(h){h=0;goto A;} /* redo after doing old best*/
if(x+r-y|u&32| /* not 1st step,moved before*/
p>2&(p-4|j-7|| /* no P & no lateral K move,*/
b[G=x+3^r>>1&7]-k-6 /* no virgin R in corner G, */
||b[G^1]|b[G^2]) /* no 2 empty sq. next to R */
)t+=p<5; /* fake capt. for nonsliding*/
else F=y; /* enable e.p. */
}W(!t); /* if not capt. continue ray*/
}}}W((x=x+9&~M)-B); /* next sqr. of board, wrap */
C:if(m>I-M|m<M-I)d=98; /* mate holds to any depth */
m=m+I|P==I?m:0; /* best loses K: (stale)mate*/
if(a->D<99) /* protect game history */
a->K=Z,a->V=m,a->D=d, /* always store in hash tab */
a->X=X|8*(m>q)|S*(m<l),a->Y=Y; /* move, type (bound/exact),*/
/*if(z)printf("%2d ply, %9d searched, score=%6d by %c%c%c%c\n",d-1,N-S,m,
‘a’+(X&7),’8′-(X>>4),’a'+(Y&7),’8′-(Y>>4&7)); /* uncomment for Kibitz */
} /* encoded in X S,8 bits */
k^=24; /* change sides back */
return m+=m<e; /* delayed-loss bonus */
}

main()
{
K=8;W(K–)
{b[K]=(b[K+112]=o[K+24]+8)+8;b[K+16]=18;b[K+96]=9; /* initial board setup*/
L=8;W(L–)b[16*L+K+8]=(K-4)*(K-4)+(L-3.5)*(L-3.5); /* center-pts table */
} /*(in unused half b[])*/
N=1035;W(N–>M)T[N]=rand()>>9;

W(1) /* play loop */
{N=-1;W(++N<121)
printf("%c",N&8&&(N+=7)?10:".?+nkbrq?*?NKBRQ"[b[N]&15]); /* print board */
p=c;W((*p++=getchar())>10); /* read input line */
K=I; /* invalid move */
if(*c-10)K=*c-16*c[1]+799,L=c[2]-16*c[3]+799; /* parse entered move */
D(-I,I,Q,O,1,3); /* think or check & do*/
}
}

Я ня бачыў Аляксандра Надсана з траўня 2001 году. Тады я не задумляўся, калі яшчэ яго ўбачу. І наўрад ці ўвогуле думаў, што-калі небудзь убачу. Па праўдзе, я нават не прыгадаў бы, калі быў той першы раз, калі б гэта не падказаў сам айцец Надсан. А першае, што падумалася гэтым разам, як толькі яго ўбачыў: «А Надсан састарэў…»

Віншаваньне ўсё-ткі грамадзкае, таму напачатку вялізная колькасьць вядомых людзей дзівіла. Але потым, пабачыўшы каля нас Лявона Баршчэўскага, даведаўшыся, што каля нас сядзяць Гянадзь Бураўкін, Алесь Пашкевіч ды Зьміцер Санько… А ў гардэробе мне адразу кінуўся ў вочы нечый знаёмы твар. Як жа я не пазнаў Гэніка Лойку?!

Вельмі добра руліла вечарам нейкая Дубянецкая (ня блытаць з Дубавіцкай!) - разьняволена, назмушана. У такім жа ключы адрасаваліся цёплыя словы ў бок айца Аляксандра Надсана ад усіх выступоўцаў. Дасьціпныя жарты з намёкамі на таго, хто нам усіў назаляў, перамяжаліся з трапнымі параўнаньнямі ў стылі эпітэтаў. Так, каб не Адам Мальдзіс, я б ня ведаў, што зьнітоўвае Надсана і Гая Пікарда. А фонд «Сакавік» пад кіраўніцтвам Марыі Міцкевіч, унучкі Якуба Коласа? А голас Любові Лунёвай з радыё «Свабода», які ні з чым нельга зблытаць? А словы Рыгора Сітніцы (ізноў жа пра набалелае): «Беларусы ўсе радня, нават тыя, хто пра гэта не здагадваецца, што яны радня, але потым зразумеюць.» А мядаль «За Бога і Айчыну» на бел-чырвона-белай стужцы ад Леаніда Акаловіча зь Беларускай аўтакяфальнай праваслаўнай царквы? А музэй у Старых Дарогах, які па колькасьці экспанатаў пераўзыходзіць Нацыянальны мастацкі музэй у два з паловай разы? А карціна Аляксея Марачкіна «Размаўляй са мной па-беларуску» з сынам Міколам, які размаўляе па-наску хаця б таму, каб ня стаць тым Колей?.. А яшчэ адну карціну «Трыюмф Мураўёва-вешальніка» не пускаюць у цяперашні час на выставы, бо ву́сы - і гэтых словаў усёй залі было дастаткова для выбуху сьмеху…

А супольны сьпеў «Магутны Божа» напрыканцы? Гэта заўжды ўражвае, калі ўся зала - адно.

А гадзіннае чаканьне ў чарзе па аўтограф?

Цяпер, зазіраючы наперад, баюся, ці буду мець яшчэ калі магчымасьць так сама правесьці чарговую гадавіну… Усё-ткі 82 гады Надсану, хоць і жадалі яму яшчэ 50 год служэньня…

/***************************************************************************/
/* micro-Max, */
/* A chess program smaller than 2KB (of non-blank source), by H.G. Muller */
/***************************************************************************/
/* version 1.6 (1433 non-blank characters) features: */
/* - recursive negamax search */
/* - quiescence search with recaptures */
/* - recapture extensions */
/* - (internal) iterative deepening */
/* - best-move-first ’sorting’ */
/* - full FIDE rules and move-legality checking */

/* accepts under-promotions: type 1,2,3 (=R,B,N) after input move */
/* (input buffer c[] & *P made global, K and N encoding swapped for this) */

#define W while

int M=136,S=128,I=8e3,C=799,Q,O,K,N;

char L,*P,
w[]={0,1,1,-1,3,3,5,9},
o[]={-16,-15,-17,0,1,16,0,1,16,15,17,0,14,18,31,33,0,
7,-1,6,11,8,3,6,
6,4,5,7,3,5,4,6},
b[129],

n[]=".?+knbrq?*?KNBRQ",

c[9];

D(k,q,l,e,E,z,n)
int k,q,l,e,E,z,n;
{
int j,r,m,v,d,h,i,F,G,s;
char t,p,u,x,y,X,Y,H,B;

q–;
d=X=Y=0;

W(d++<n||
z==8&K==I&&(N<1e6&d<98||
(K=X,L=Y&~M,d=2)))
{x=B=X;
h=Y&S;
m=d>1?-I:e;
N++;
do{u=b[x];
if(u&k)
{r=p=u&7;
j=o[p+16];
W(r=p>2&r<0?-r:-o[++j])
{A:
y=x;F=G=S;
do{
H=y=h?Y^h:y+r;
if(y&M)break;
m=E-S&&b[E]&&y-E<2&E-y<2?I:m; /* castling-on-Pawn-check bug fixed */
if(p<3&y==E)H^=16;
t=b[H];if(t&k|p<3&!(y-x&7)-!t)break;
i=99*w[t&7];
m=i<0?I:m; /* castling-on-Pawn-check bug fixed */
if(m>=l)goto C;

if(s=d-(y!=z))
{v=p<6?b[x+8]-b[y+8]:0;
b[G]=b[H]=b[x]=0;b[y]=u|32;
if(!(G&M))b[F]=k+6,v+=30;
if(p<3)
{v-=9*((x-2&M||b[x-2]-u)+
(x+2&M||b[x+2]-u)-1);
if(y+r+1&S)b[y]|=7,i+=C;
}
v=-D(24-k,-l,m>q?-m:-q,-e-v-i,F,y,s);
if(K-I)
{if(v+I&&x==K&y==L&z==8)
{Q=-e-i;O=F;
if(b[y]-u&7&&P-c>5)b[y]-=c[4]&3; /* under-promotions */
return l;
}v=m;
}
b[G]=k+6;b[F]=b[y]=0;b[x]=u;b[H]=t;
if(v>m)
m=v,X=x,Y=y|S&F;
if(h){h=0;goto A;}
}
if(x+r-y|u&32|
p>2&(p-3|j-7||
b[G=x+3^r>>1&7]-k-6
||b[G^1]|b[G^2])
)t+=p<5;
else F=y;
}W(!t);
}}}W((x=x+9&~M)-B);
C:if(m>I-M|m<M-I)d=98;
m=m+I?m:-D(24-k,-I,I,0,S,S,1);
}
return m+=m<e;
}

main()
{
int k=8;

K=8;W(K–)
{b[K]=(b[K+112]=o[K+24]+8)+8;b[K+16]=18;b[K+96]=9;
L=8;W(L–)b[16*L+K+8]=(K-4)*(K-4)+(L-3.5)*(L-3.5);
}

W(1)
{N=-1;W(++N<121)
printf(" %c",N&8&&(N+=7)?10:n[b[N]&15]);
P=c;W((*P++=getchar())>10);
K=I;
if(*c-10)K=*c-16*c[1]+C,L=c[2]-16*c[3]+C;
k^=D(k,-I,I,Q,O,8,2)-I?0:24;
}
}

Мяне заўжды цікавіла, чаго можна чакаць на пяроне з ранку? Ну яшчэ магу зразумець людзей, якія, калі электрычка ўжо стаіць і гатовая адправіцца ў шлях, ідуць уздоўж яе каб ўлезьці туды, адкуль потым бліжэй будзе выходзіць у свой бок. Але вось чаму не заходзяць у яе людзі, якія ўжо стаяць на пяроне каля яе? Месца ж яшчэ даволі. Ці яны думаюць, што наступная электрычка будзе свабаднейшай?

А што чытаюць у нас у мятро? Зацікавіўся гэтым не дзеля бязьдзейнае цікавасьці, а таму, што пабачыў побач сябе адразу двух чытаючых цётак.  Прычым чыталі відавочна не «стандартны кішэнны» фармат, а нешта больш сур’ёзнае. У аднае зь іх прачытаў толькі аўтара – Джэральд Дарэл – і паняцьця ня меў, хто такі (трэ’ пагугліць). А вось другая, маладзейшая, чытала разьдзел кнігі з назвай нешта кшталту «Фармалізаванае апісаньне стымулаў і абмежаваньняў… тра-та-та… няўлічанай гатоўкі для ўхіленьня ад сплаты падаткаў». Цікава, кім яна працуе?  А потым яшчэ «запаліў» і аўтара – Якаўлеў Андрэй Аляксандравіч. Трэ’ пагугліць…

Які аўтамабіль Вам падыходзіць? (Трыніксі)

Volkswagen Passat Ваш ідэальны аўтамабіль - гэта Volkswagen Passat Прайсьці тэст!

50-годзьдзе сьвятарства айца Аляксандра Надсана
(Менск–Вільня, 22–27 лістапада 2008 году. Асноўныя падзеі)

Менск, 23 лістапада: а 14.00 – урачыстая літургія ў касьцёле сьвятых Сымона і Алены

Менск, 24 лістапада: а 18.30 – грамадзкае віншаваньне ў тэатральнай залі касьцёлу сьвятых Сымона і Алены

У памяшканьні касьцёлу – выстава мастакоў суполкі “Пагоня”, прысьвечаная залатому юбілею сьвятарства айца Аляксандра.

На вечарыне можна будзе набыць кнігі айца Аляксандра і мэдалькі, вырабленыя да гэтага сьвята.

Вільня, 26 лістапада:

а 12.00 – сустрэча з вучнямі і настаўнікамі Віленскай СШ імя Францішка Скарыны

а 17.00 – сустрэча зь беларускай грамадзкасьцю Вільні ў Саюзе пісьменьнікаў Летувы

Вільня, 27 лістапада:

аб 11.00 – цырымонія ўручэньня айцу Аляксандру Надсану ганаровага Дактарату Эўрапейскага гуманітарнага ўнівэрсытэту

а 14.00 – сяброўская сустрэча ў ЭГУ

а 18.00 – літургія ў Базылянскіх мурох

Сігналы рэгуліроўшчыка дарожнага руху, у прынцыпе, простыя і зразумелыя. Іх тры.

Рука ўгару: усім стаяць, страляць буду.

Стаіць проста (зь нязначнымі мадыфікацыямі) — па бакох ехаць можна, з морды і сьпіны не давіць.

Выцягнуў правую руку ўперад (гэта самы складаны сігнал): са сьпіны не давіць; з таго боку, дзе рука (шлагбаўм), нельга ехаць таксама; зь левага боку, дзе няма рукі з чароўнай палачкай можна ехаць, як хочаш; а тыя, на каго ён паказвае палкай — могуць ехаць толькі ўправа (прыцісьніся да абочыны!).

Усялякія дробязі жыцьця кшталту трамваяў і пешаходаў у разьлік можна ня браць. Як што, дык трамвай зьвякне, а пешаход адскокне назад.

 

Але што ні кажы, а й праўда, ёсьць у рэгуліроўшчыкаў унівярсальны спосаб заблытаць увесь дарожны рух разам зь ягонымі ўдзельнікамі: насіцца па праезнай частцы, адным ротам лаецца, а другой рукой з паласатай палачкай верціць бы прапэлерам. Вось ён-то і застаўся неразгаданы…

                                        

Танцавальная Вечарына 30 лістапада

Надакучыла сядзець дома, хочацца разьмяць костачкі і патанчыць? –
Прыходзьце!
Любіце бываць у коле сяброў і знаемых? –
Прыходзьце!
Хочаце пазнаеміцца з новымі людзьмі? –
Прыходзьце!
Любіце старадаўнюю музыку? –
Прыходзьце!

Танцавальная Вечарына
ў апошні дзень восені!

30 лістапада (нядзеля)
з 19.00 да 22.00

Беларускія, латышскія, брэтонскія, сярэднявечныя танцы пад жывую музыку!

Едзем на: пр. Пераможцаў, 79 (насупраць футбольнага манежу, што ў Вяснянцы), актавая заля, цэнтр пазашкольнай работы “Кантакт”.
Праезд аўт. № 1, 44, 91, трал. № 28 да прыпынка “Футбольны манеж”, потым перайсці дарогу і ў будынак былога дзіцячага садка на першы паверх.
Уваход 5 тыс.

Арганізатары: Мінская Школа Народных Танцаў Свету.
Тэл. для даведак:
+ 375 29 685 03 74 (Аннушка), +375 29 507 62 63 (Аляксей “Бекар”)

 

 

Тэатар-студыя ім. Я. Міровіча (акадэмія мастацтваў)

 

22 лістапада (субота), 18:00

УВАХОД ВОЛЬНЫ «РЭКАНСТРУКЦЫЯ ПАЭТА»
вечарына польскай і беларускай паэзіі

 

 

Фотагалярэя «ZНЯТА»

 

Фотавыстава  «У ціхім омуце». Кінатэатар «Цэнтральны», пр. Ф.Скарыны, 13, Менск

Адкрыцьцё: 28 лістапада 2008 году, 18:30 (уваход вольны). Даступная: да 19 сьнежня.

Ну, сёньняшні наш занятак «Беларускага духу» сам па сабе стаўся моцным выпрабаваньнем для тых, хто на яго прыйшоў, каб уганараваць памяць усіх бязьвінна закатаваных камуністычным рэжымам людзей. Дзеля супольнае малітвы-пакаяньня варта было выстаяць гэтую гадзіну на марозе.

У пачатку справа зайшла (чарговы раз) пра знаёмства ўсіх прысутных, але крыху ў іншым варыянце. Я ніколі не задумляўся, на вуліцы імя якое пачвары я жыву! Гэтага ніхто ня ведаў ні сярод слухачоў курсу, ні сярод нашых вучыцелек. Максымум ўсплывалі вэрсыі «беларускі літаратар» альбо «палітычны дзеяч». Узяўшы на сябе абавязак выканаць дома «працу над памылкамі», пад грузам жудаснае інфармацыі стварыў энцыкляпэдычны артыкул.

Мапа Зямлі па прынцыпе GFDL - далучайся і дадавай свае мясьціны/мовы/апісаньні.

* * *

О Божа! Тралейбусны парк пачуў мае малітвы! Сёньня пачуў нарэшце «вуліца Чайлыткі». Праўда, адначасна з гэтым несумненна прагрэсам паўгадзінкай раней давялося чуць «вуліца Цімашэнка».

«отредактируйте, пожалуйста, фотографию, чтоб поярче было, вообщем чтобы прикольно было и если можно фон смените))))))!!!! симпу даю каждому))) заранее спасибо!!!»

 

«Привет))) Можно на этом фото сделать фон из облаков(мрачных) и что нить еще в виде молнии))) Зарание спасибо)))»

 

Мараўскі Карст

…Чарговы пад’ём з самага раньня, чарговы пераезд. Аднак ужо блізка быў канец нашага падарожжа, таму гэтыя пячоры прыгатавалі нам «на дэсэрт». Пракацілі на «паравозіку» (за асобную плату), на фунікулеры не падымаліся. Аднак каб ведалі, што столькі часу будзем чакаць уваходу – можна было б рацыянальней яго патраціць. Праўда, у гарах было халадно само па сабе, а яшчэ ж зранку, а яшчэ і таму, што пасьля Аўстрыі.

Чакаць давялося доўга, бо там таксама экскурсыі пастаўленыя на канвэер. Болей за тое, экскурсаводы ўжо не напружваюцца, а тэкставы інфарматар проста запісаны і ўключаецца па меры прагляду. Але вельмі хутка мы там бегалі, як на маю думку: не пасьпяваеш ня тое каб сфатаграфаваць хоць што-небудзь толкам, а і проста паглядзець, як ужо час бегчы далей. Дазвол на фатаграфаваньне, дарэчы, таксама набываецца ў касе перад уваходам. Але ўсё адно, седзячы ў чоўне (другая частка экскурсыі) фатаграфаваць забаронена, каб пстрычкамі бліскавак не засьляпіць кіроўцу чоўна. Праезды ж прарубленыя вузкія, і ўвесь час даводзіцца трымаць вушы напагатове бліжэй да галавы, каб без тае галавы не застацца.

Ужо спусьціўшыся на паравозіку да месца стаянкі аўтобусу, заўважылі, як значна павялічыўся канвэер турыстаў. Так што мы яшчэ добра патрапілі, высьвятляецца…

 

У скароце - такім атрымаўся наш апошні прыпынак перад мяжой. Ну трэба ж было некуды падзець пазасталыя грошы. Праўда, атрымалася так, што ў нас іх «засталася» так, што на касе давялося яшчэ даплочваць эўрыкамі. Карацей, адарваліся тут за ўсе дні цнатлівага ўстрыманьня ад кучы непатрэбных (і патрэбных таксама) пакупак. Праўда, калі б ведаць, што нас на мяжы правяраць ня будуць увогуле, мы б яшчэ разагналіся. Але ж то калі б ведаў, дзе павалісься, то абышоў бы… А так - вельмі хутка пЫва скончылася па вяртаньні.

Заўчора нарэшце забралі вясельныя фоткі, зробленыя «крутым» фоцікам. Шкада, што з розных прычынаў да яго не прыкладаліся «залатыя» рукі. Таму наперадзе яшчэ чакае праца па вычышчэньні «сьмецьця» – ну навошта было ўвогуле запісваць на кружэлку размытыя і нярэзкія фоткі?

Ну а паколькі ўжо зайшла размова пра вясельле, дык колькі словаў пра тое, як усё прайшло ў тую такую далёкую ўжо пятніцу.  Але паколькі далёка пастфактум – дык адпаведна з далёка ідучымі высновамі.

І перад, і падчас, і нейкі час пасьля вясельля мы шмат чаго даведаліся новага пра людзкія забабоны. Ну і іншае. Такім чынам:

• Цотная колькасьць машын у вясельным пэлетоне – гэта зло;
• прысутнасьць бацькоў нявесты ў ЗАГСе – гэта таксама зло;
• з хлебам-сольлю сустракаюць маладых таксама толькі бацькі жаніха. Ці можа толькі цотная колькасьць чалавек?..
• Сьветлы касьцюм у дружкі маладога? Ды вы што!
• А вось пра тое, што дзяцей у капусьце не знаходзяць, мне прышло ў галаву крыху са спазьненьнем. І тое праўда – скуль там дзецям узяцца, калі іх прыносіць бусел?

Учора завітаў на выставу «Вясельныя традыцыі і сучаснасьць» у абласной бібліятэцы. Дзе там бібліятэка, так і не зразумеў, затое адкрыў для сябе новую кнігарню, поўную кніжак па зьніжаных коштах. Пасьля яе вырашыў, што квіток на выставу істотна на таўшчыню кашальку ўжо не паўплывае.  Зайшоў.

« А ільготны дадзіце?» – Спытаўся проста мэханічна, цікава было ведаць, каму даюць ільготныя. «Дамо,» - нечакана адказала цётка. Нечаканасьць прыемная. « А фатаграфаваць можна?» – «Фатаграфуйце, калі ласка.» Болей пытаньняў я задаваць ня стаў. А, не, стаў, але ўжо па тэме выставы. У Строчыцах ладзяцца вясельныя абрады «а-ля народныя традыцыі». Як бы там ні было, але глядзіцца прыгожа і, галоўнае, арыгінальна. Праўда, другі раз дзеля гэтага спрабаваць ажаніцца не зьбіраюся.

Вось так і вывучаеш увесь час нешта новае.

Вена

У Вене было цёпла, і гэта – галоўнае ўражаньне ад яе. Там было яшчэ цяплей ад таго, што мы трапілі туды з пахмурнай і шэрай Чэхіі. Дакладней, пацяплела яшчэ па дарозе ў Вену, на тэрыторыі Аўстрыі. Там квітнелі сады і зелянелі палі, на палёх пасьвіліся дзікія жывёліны. Гэтым Аўстрыя крыху прыпадабнялася да Польшчы і Чэхіі, але Вена адразу спарадзіла кантрасты. Сваёй маладосьцю ў параўнаньні зь некранёнымі катастрофамі чэскімі замкамі і палацамі. Так, канечне, ёсьць і ў Вене нешта падобнае, але ўсё болей сучаснае.

Ну, а тое, што найболей варта пабачыць у Вене – дык і зусім мадэрновы «HundertwasserHaus». Па імю архітэктара, якому ў падлу крэсьліць роўныя рысы, таму ў яго ўсе будынкі атрымоўваюцца з рознымі па памеры вокнамі, з нахіленымі столямі і падлогамі і ўвогуле – «для гномаў». Буржуі абураюцца, жыхары, відаць, задаволеныя (бо нядорага), дзеці – таксама (бо калярова). Насупраць гэтае хаты  - «Hundertwasser village», якая стала для нас першай сувянірнай крамай пасьля выхаду з аўтобусу (перад гэтым мы доўга каталіся вакол цэнтру гораду, нібы так што можна паглядзець; некаторыя нават умудраліся фоткаць праз вакно). Акрамя гэтага будынку, у актыве архітэктара Хундартвасара яшчэ аздабленьне сьмецьцевага заводу ў цэнтры Вены (пра завод ніколі не здагадаесься, што гэты будынак выконвае такую функцыю) і некалькі іншых збудаваньняў, якія мы не запомнілі праз тое, што набытыя паштовачкі зь іхнімі выявамі ўдала разаслалі ва ўсе бакі Ўсходняй Эўропы.

На гэтай самай вуліцы, дзе стаіць HundertwasserHaus, я бачыў яшчэ й значыкі, але пабаяўся іх набываць па 3,5 эўра, спадзеючыся, што тут яны дарагія таму, што паблізу «турыстычная мэка». Наіўны. У Аўстрыі зусім іншы ўзровень жыцьця, чым нават у Чэхіі. Гэта мы потым высьветлілі ў «рэстаранчыку, у якім можна нядорага пад’есьці». Адным словам, міма значыкаў я праляцеў, бо па такім сама кошце болей нідзе не пабачыў. Затое за той вольны час, што нам заставаўся да аўтобусу, мы знайшлі галоўпаштамт… Знайшлі амаль без праблемаў, бо пакуль мы бегалі за нашай экскурсаводам, Ігар каторы раз падсуяціўся і прыдбаў для ўсіх нас мапы Вены, чаго нам так не хапала ў Празе. Дакладней, не хапала мне, бо Танька тамака і так выдатна арыентавалася.

На галоўпаштамце я павёў сябе «бы сапраўдны філятэліст». Такім камплімэнтам мяне потым узнагародзілі ў чаце MyPhilately.com за гісторыю, зьвязаную зь вядомай лентыкулярнай аўстрыйскай марачкай гэтага году. Я жадаў яе мець з тае пары, як прачытаў пра яе выхад. Таму на галоўпаштамце я перакапашыў увесь філятэлістычны аддзел, але сьпярша знайшоў яе. Ну а ў дадатак яшчэ іншых марачак на суму, эквівалентную кошту альбому для марак, які таксама там прадаваўся. Альбом таксама патрэбны быў бы – ён нават таньней, чым у нас тут, каштаваў… Аднак жа паўтаруся – я паступіў «бы сапраўдны філятэліст».

Калі мяне задаўбала экскурсыя, я вырашыў пачаставаць аўстрыйскіх смажаных каштанаў. Гэх, шкада, што ў нас такіх няма (гэта ж мабыць, толькі пэўны гатунак падыходзіць для ежы?). Падышлі б цудоўна ў якасьці недарагога замяняльніка печанае бульбы. Але «нядорага» - гэта хіба ў нас магло быць, бо ў Вене – зусім іншыя кошты, паўтаруся.

Вольнага часу (перад набегам на галоўпаштамт) нам хапіла на тое, каб утаптаць у свае чэравы ўсё тое, што мы панабіралі ў «Розэнбэргеры» – венскім аналягу «Пузатае хаты». Не памятаю, якія традыцыйныя аўстрыйскія стравы нам рэкамендаваў паспрабаваць Ігар (памятаю, казаў пра шніцэль, які не зьмяшчаецца на талерку), толькі запомніў, што салатаў можна набіраць колькі ўлезе на талерку, а плоціш пастаянную суму, якая залежыць толькі ад памеру талеркі: самая маленькая талерка «пацягне» 3 эўра, сярэдняя – 5 эўра, вялікая – 7 эўра. Салаты раскладзеныя пасярод залі на першым паверсе. Вось у гэтым месцы і лягчэй за ўсё пазнаць, хто ёсьць турыст з Усходняе Эўропы – яны накладваюць самыя маленькія талерачкі з горачкай, ды яшчэ ўтрамбоўваюць, каб болей зьмясьцілася. Вось таму-то мы так доўга там засядзеліся…

Але аднаго заходу – салацікаў – нам было мала. У выніку наелі на дваіх на 32 эўра. Дык вось што азначае па-венску «нядорага»…

Недзе ў тых мясьцінах якраз адмовіўся лаваць сетку мой мабілафон. Я пачаў вінаваціць было свайго АПСОСа, што мой роўмінг «скончыўся». А вось жа не – нечакана скончыліся сродкі на рахунку, і болей за тое, утварыўся страшны «мінус». Названілі на 50 тысячаў, называецца. Блін, карацей, з усіх бакоў, як ні круці, а ну гэтую Вену туды!

Дата	Время	Номер	Зона ПС	Зона ВТК	Услуга		Длит. мин:ceк	Стоимость руб.
27.10.2008	10:42:45	<–48*********	CZECM Чехия: Vodafone Czech Republic			R	0:26	1415
27.10.2008	12:23:01	375*********	CZECM Чехия: Vodafone Czech Republic	Чехия: Cesky Mobil		R	0:42	4287
27.10.2008	12:43:03	375*********	CZECM Чехия: Vodafone Czech Republic	Чехия: Cesky Mobil		R	2:05	12862
27.10.2008	12:52:20	375297770000	CZECM Чехия: Vodafone Czech Republic	Чехия: Cesky Mobil	sms o	R	0:00	612
28.10.2008	10:26:35	<–375*********	CZECM Чехия: Vodafone Czech Republic			R	0:24	1415
28.10.2008	17:10:37	<–48*********	CZECM Чехия: Vodafone Czech Republic			R	1:26	2830
28.10.2008	18:03:59	375297770000	CZECM Чехия: Vodafone Czech Republic	Чехия: Cesky Mobil	sms o	R	0:00	612
28.10.2008	18:54:37	375297770000	CZECM Чехия: Vodafone Czech Republic	Чехия: Cesky Mobil	sms o	R	0:00	612
29.10.2008	10:54:00	internet.mts.by	CZECM Чехия: Vodafone Czech Republic	Чехия: Cesky Mobil		E	63Kb	4472
29.10.2008	10:54:01	<–INTERNET_DAY	Область		gprs		59Kb	58
29.10.2008	10:54:01	INTERNET_DAY	Область		gprs		5Kb	4
29.10.2008	10:58:37	internet.mts.by	CZECM Чехия: Vodafone Czech Republic	Чехия: Cesky Mobil		E	61Kb	4472
29.10.2008	10:58:38	<–INTERNET_DAY	Область		gprs		57Kb	57
29.10.2008	10:58:38	INTERNET_DAY	Область		gprs		5Kb	4
29.10.2008	11:09:53	375297770000	CZECM Чехия: Vodafone Czech Republic	Чехия: Cesky Mobil	sms o	R	0:00	648
29.10.2008	11:09:57	375297770000	CZECM Чехия: Vodafone Czech Republic	Чехия: Cesky Mobil	sms o	R	0:00	648
29.10.2008	11:12:48	375297770000	CZECM Чехия: Vodafone Czech Republic	Чехия: Cesky Mobil	sms o	R	0:00	648
29.10.2008	13:24:13	375297770000	CZECM Чехия: Vodafone Czech Republic	Чехия: Cesky Mobil	sms o	R	0:00	648
29.10.2008	13:24:17	375297770000	CZECM Чехия: Vodafone Czech Republic	Чехия: Cesky Mobil	sms o	R	0:00	648
29.10.2008	19:03:51	375297770000	CZECM Чехия: Vodafone Czech Republic	Чехия: Cesky Mobil	sms o	R	0:00	648
30.10.2008	11:47:36	<–375*********	AUTCA Австрия: ONE			R	1:54	2996

…а ўсё пазнаецца ў параўнаньні, дык вось як гэта бачыла летась Палярная, белая і пухкая ваўчанятка.

…а ні на якіх паштоўках і фоткаў вы такога ня ўбачыце:

…а чэская мова - гэта такая незразумелая, але цікавая рэч:

Зразумелі, што гэта? Я, прыехаўшы дадому, каб да канца быць упэўненым, нават адшукаў «тую самую» бутэльку малака.

А пераклад знайшоў на новым (для сябе) рэсурсе. Хоць так тых двух зайцоў застрэліў.

Глубока-над-Влтавай

Там быў замак, вакол якога ў прыдатак месьціўся горад. Замак прыналежаў роду Шварцэнбэргаў да пачатку другое сусьветнае вайны, пасьля чаго апошні ўладальнік адтуль уцёк, не жадаючы жыць пад акупацыяй. Замак яму да цяперашняга часу не вярнулі і не вярнуць паводле закону, па якім вяртаецца ўсё, што было нацыяналізавана толькі за камунякамі.

Глядзіцца замак як сучасны. А гэта ўсё таму, што ва ўладальнікаў не было, відаць, іншых заняткаў, акрамя хіба перабудоўваць яго пад кожны новы павеў моды, езьдзіць на паляваньні (дзе некаторыя зь іх і загінулі) ды біць туркаў (галовы якіх – статуі, зразумела – вісяць ці ня ў кожным пакоі). Вох ужо як дасталі Эўропу, відаць, тыя асманы!

Фатаграфаваць унутры замку было забаронена пад пагрозай спыненьня экскурсыі. Таму задаволіліся некалькімі паштовачкамі з усюдыісных сувянірных крамаў – перад экскурсыяй, ды фоткамі на фоне – пасьля яе сканчэньня. Да пошты чамусьці ногі не дайшлі. Хутчэй за ўсё не было часу – нам жа трэба бегчы і ехаць, ехаць, ехаць далей…

 

Чэскі Крумлаў

Гэта быў горад, прызнаны ЮНЭСКА сусьветнай спадчынай. Цэлы горад. Справа ў тым, што нам неаднакроць казалі розныя гіды (і ў гэтым горадзе таксама), што Чэхію шчасьліва абмінулі бамбаваньні і іншыя неспадзяванкі падчас разнастайных войнаў. Таму горад застаўся ў такім аўтэнтычным выглядзе, як і стагодзьдзе таму. А вось з навадненьнямі чэхам дакладна не пашанцавала… Але гэта спэцыфіка іхняга ляндшафту – там такія частыя перапады узвышшаў – нізінаў, што куды-небудзь вада мусіць спускацца. І ў Празе гэта зусім нядаўна (у 1996 годзе, здаецца) былі, напрыклад, першыя паверхі хатаў з галавой, а ў Чэскім Крумлаве – суцэльны горад па ўзровень вокнаў. Сьляды патопу засталіся і добра заўважныя.

Менавіта ў гэтым злашчасным горадзе я павёўся на даволі высокі (але адносна іншых тамтэйшых курсаў, бо ў Празе ўсё адно мы мянялі эўрыкі выгадней) курс абмену. І тут сутыкнуўся з тым, пра што нас папярэджваў Ігар – з камісыяй за абмен. Праўда, сам Ігар, абмяняўшы празь некалькі мэтраў ад таго месца, дзе мяняў я, таксама быў не ў захапленьні. Так мы праз сваю безгаловасьць «папілі» некалькі бутэлек пЫва. А сварыцца з тымі банкамі не хацелася – хай яны імі падавяцца.

Шкада, што наш экскурсавод па Чэскім Крумлаве толькі напрыканцы экскурсыі распавяла, дзе ў іх самы выгодны курс і да таго ж час працы – да 18 гадзін вечара (Oberbank mustdie! ). Трэба сказаць, што ў гэтым гарадку большасьць крамаў і іншых установаў зачыняюцца а 17-й гадзіне, калі натоўп турыстаў зьмяншаецца. Мы ж прыехалі пасьля замку Глубока-над-Влтавай толькі ў другой палове дню, якраз калі ўсе пачалі згортвацца. Аднак у той вольны час, што мы мелі да прыезду аўтобусу, мы-ткі завіталі ў кавярню ці як гэта назваць… Не, не кавярня, канечне, бо там была ня кава, а разнастайныя сарты гарбаты. І працавала гэтая гарбатня да 22 гадзінаў. На жаль, таго, чаго я хацеў бы замовіць – паўднёваамэрыканскага матэ – у дзядзькі не знайшлося. Давялося ўжываць тое, што ёсьць – гарбату з тыпова кітайскім назовам а-ля «жунь-хунь», а можа «цзынь-бінь», ці яшчэ як.

Як сказаў Зьміцер, праглядаючы нашыя фоткі: «У адрозьненьне ад усяго астатняга кітайская гарбата – гэта тое, што сапраўды цэніцца і каштуе дорага.» Ну ня ведаю як наконт добра (гарбата як гарбата), а пасядзець паесьці і пагрэцца там можна спакойна пад нейкую мэдытацыйную музыку.

Гэтым разам у горадзе мы не заблукалі (хаця й зьбіраліся), аднак ізноў жа дзякуючы Танькавай інтуіцыі не пайшлі ў новую яго частку, а павярнулі назад. Ну а там было дастаткова выйсьці ці на Шырокую вуліцу, ці на Доўгую. Затое заблукалі дзеці. Ігару давялося шукаць іх у горадзе. Нарэшце мы паехалі засяляцца ў новы гатэль.

Трэцім гатэлем стаўся «Савой». На цуды кшталту ключоў-электронных картак, безь якіх да таго ж ня будзе працаваць сьвятло, ня толькі мы, а й нашыя суседзі глядзелі з захапленьнем і як бараны на новыя вароты. Ну а зранку, канечне, швэдзкі стол… Ну як жа яны ўсё-ткі гэта ўжываюць?..