We are the greatest!

Гэты артыкул мусіў быў зьявіцца ўжо гадзіны дзьве таму на пружанскім моладзевым партале. Што ж, пакуль яны «сьпяць у шапку», канкурэнты ня дрэмлюць. Таму перапошчваю, пакуль гэта ня стала «баянам».

* * *

13 студзеня ў Косаве, што на Івацэвіччыне, адбылося чарговае ўручэньне «Берасьцейскай мядовай літаратурнай прэміі». Прэмію за 2011 рок з рук пчаляра-паэта Міколы Папекі за кнігу «Дым з коміна» атрымаў пісьменьнік-краязнаўца Алесь Зайка зь вёскі Запольле Івацэвіцкага раёну.

Апошнія гады ўсё часьцей уручэньне Мядовай прэміі адбываецца «на выезьдзе», так бы мовіць — яна сама прыяжджае да ляўрэата. Сёлетняя імпрэза прайшла 13 студзеня на Івацэвіччыне, адкуль родам і Алесь Зайка, і сам Мікола Папека.

Ці не ўпершыню ў арганізацыі ўрачыстасьці прынялі ўдзел мясцовыя ўлады: у прадастаўленым памяшканьні косаўскай бібліятэкі сьпяваў фальклёрны калектыў Мілейкаўскага Дому культуры, прысутнічаў намесьнік старшыні райвыканкаму, які прамаўляў на чысьцюткай беларускай мове. Ну а аздабленьнем залі займаўся ўласна заснавальнік прэміі. Сярод вядомых гасьцей былі таксама літаратары Алесь Каско (першы ляўрэат Мядовай прэміі), Мікола Пракаповіч, Аляксей Філатаў (яшчэ адзін ляўрэат), Вінцэсь Вашэка (таксама з Івацэвіччыны)…

Цікава, што прэмію Алесь Зайка атрымаў нават не за грунтоўную 35-рочную працу па зьбіраньні матэрыялу для выдадзенага напрыканцы 2011 року «Дыялектнага слоўніку Косаўшчыны». Некалькімі месяцамі раней у менскім выдавецтве «Логвінаў» выйшла кніга мініятураў, абразкоў, апавяданьняў Зайкі «Дым з коміна». Свой выбар Мікола Папека абгрунтоўвае «шчырасьцю, лёгкасьцю, зь якой напісаны гэты твор».

Віншаваньні ад: ужо згаданага раней намесьніка старшыні райвыканкаму Аляксандра Велікасельца; даўняга Зайкавага знаёмага Міколы Пракаповіча, зь якім яны разам ладзілі і запісвалі праграму «Вячоркі»; сяброў; пісьменьнікаў; і ад шмат, шмат якіх іншых людзей гучалі чыста па-беларуску. Косаўшчына даўно не памятала падобнай беларускай імпрэзы! Самая смачная літаратурная прэмія знайшла свайго чарговага ляўрэата.

Ну а ён на дасягнутым спыняцца не зьбіраецца. У плянах Алеся Зайкі выданьне «Мікратапанімікі Косаўшчыны», «Паселішчаў Івацэвіччыны», «Фразэалягічнага слоўніку Косаўшчыны», «Прымавак і прыказак Косаўшчыны»… Хочацца пажадаць яму доўгіх гадоў жыцьця дзеля зьдзяйсьненьня ўсіх гэтых жаданьняў, а таксама зьяўленьня (альбо праяўленьня, калі ўжо ёсьць) падобнага рупліўца ў нас, на Пружаншчыне.

Сёньня ў Косаве, што на Івацэвіччыне, адбудзецца чарговае ўручэньне «Мядовай прэміі». Прэмію за 2010 рок з рук Міколы Папекі гэтым разам атрымае пісьменьнік Алесь Зайка зь вёскі Запольле Івацэвіцкага раёну.

Цікава, што прэмія дадзеная нават не за цудоўную 35-рочную працу па зьбіраньні матэрыялу для выдадзенага некалькі месяцаў таму «Дыялектнага слоўніку Косаўшчыны». Яшчэ крыху раней у тым сама року ў менскім выдавецтве «Логвінаў» выйшла кніга мініятураў, абразкоў, апавяданьняў Зайкі «Дым з коміна», на якую і прапануе зьвярнуць увагу заснавальнік Берасьцейскай літаратурнай мядовай прэміі Мікола Папека.

У плянах будучага ляўрэата выданьне «Мікратапаніміі Івацэвіччыны», «Паселішчаў Івацэвіччыны», «Фразэалягічнага слоўніку Косаўшчыны», «Прымавак і прыказак Косаўшчыны»… Хочацца пажадаць яму доўгіх гадоў жыцьця дзеля зьдзяйсьненьня ўсіх гэтых жаданьняў, а таксама падобнага чалавека ў нас, на Пружаншчыне.

Павал Севярынец. ПУАТ№7, в. Куплін, 225143, п.а. Смаляны, Пружанскі раён, Берасьцейская вобл.

1. Андрэй Саньнікаў. 213800, г. Бабруйск, вул. Сікорскага, 1, ВК-2, атрад «каранцін».
2. Мікалай Статкевіч. 213004, Магілёўская вобл., г. Шклоў, ВК-17, атрад 3.

А калега днямі сустрэў у кавярні на Бараўляны Бакіева.

Зьбіральнік(і) подпісаў за… Раманчука, здаецца? — яшчэ не дайшлі да ўзроўню ўсьведамленьня, што ў падпісных лістах можна зьвесткі пра падпісантаў запаўняць па-беларуску. Не пашкадаваў, што не аддаў свае подпісы яшчэ двум маскалікам.

* * *

Аб’явіўся Каталіз, хацеў пра гэтых самых, дарэчы, двух і пагаварыць. Пагаварылі пра сем’і. У яго недзе праз месяц таксама будзе сын. А ўсё-ткі мой блёг ён, відаць, блага чытаў. А то б ведаў пра Радзіка. А так — лягічнага пытаньня пра імя я так ад яго і не дачакаўся.

Учора пабачыў, што гэта такое. Адразу бачны недахоп вопыту (!) ў параўнаньні зь іншымі ўдзельнікамі. Вядома ж, там прысутнічаў сам кіраўнік расейскае філіі фундацыі Вікімэдыя, пару адмінаў Вікіпэдый, неаднаразовыя ўдзельнікі Вікіманій і г.д., і да т.п. Але ўсё ня так страшна - яны адэкватныя людзі, бы мы з вамі.

Паколькі зь іншых падзелаў ведаю/знаёмы толькі з Васькам, разьвіртуаліўся са «сваімі» zedlik-ам, Wizardist-ам ды Яўгеніям. Ну і, як слушна заўважыла Гомелька (якая сябе - вядома ж, няслушна  - называе Хамелькай), зь ёй мы ўжо перасякаліся на абшарах посткросынгу. Дакладней, форуму.

Ну, пра Вікіманію-2010. Вікторыя выступала там з дакладам «From Russia with love and squalor: an overview of Russian Wikipedia». А яе аповед прыблізна паходзіў на «нам бы праблемы буржуяў». Цікавыя факты: самыя якасныя неабходныя артыкулы - у каталёнскім разьдзеле. Іншымі словамі, Вікіпэдыя на каталёнскай мове - самая якасная!

Дарэчы, у гэтым годзе Вікіманія адбывалася ў польскім Гданьску пад дэвізам «Free knowledge in the city of freedom». Як падумаў, дзе б такое гучала да месца ў Беларусі, стала сьмешна нудна. Асабліва пасьля пачутага пра пэрспэктывы беларускага… зрэшты, пра гэта крыху пазьней. А вось у Польшчы, напрыклад, узровень разьвіцьця Вікіпэдыі такі, што там арганізацыі маюць права аддаваць 1% свайго падатку не дзяржаве, а… цяжка паверыць - фундацыі Вікімэдыя!

З нашай Вікімэдыяй ўсё будзе ня так… Расейцы доўга зьдзіўляліся нашай рэальнасьці, а нешта і для мяне дзікавата выглядала. Напрыклад, я нейк і не задумляўся, што дзякуючы дэбільнаму закону пра дазвол цэнзуры інтэрнэту ў нас цяпер няма Wi-Fi як такое - бо гэта ж бяз пашпарту можна было б выходзіць!

Даведаўся пра цяжкасьці рэгістрацыі грамадзкіх аб’яднаньняў і пра тое, што ў нашых рэаліях прасьцей арганізаваць менавіта міжнародную арганізацыю, бо для яе дастаткова, здаецца, 10 чалавек зь Беларусі і 4 зь якое іншае краіны. Шкада толькі, што давядзецца каапэравацца з расейскай філіяй, удзельнікі якой чамусьці называюць нашую краіну Белоруссіей. З усімі выцякаючымі. Дастаткова зазначыць тое, што міжсобку ўдзельнікі розных разьдзелаў стасаваліся па-маскальску. Ужо пасьля, пабачыўшы на мяне-пафігіста, да нашае шчырае кампаніі беларусаў далучыўся Wizardist. А то б і слова не пачулі па-беларуску.

Wizardist, дарэчы, паведаміў цікавую навіну пра Picas-у. Аказваецца, там ёсьць магчымасьць прастаўляць ліцэнзыю на выпадак, калі хто схоча скарыстацца выявамі з майго альбому. То я ўжо паставіў у сябе ліцэнзыю Creative Commons - Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 Unported. Праўда, незразумела, якім чынам можна скарыстацца маім фотаздымкам, калі ён сам адлюстроўвае творы мастацтва, што ахоўваюцца аўтарскімі правамі? Ну вось нават гэты самы помнік, які я знайшоў непадалёк ад месца ўчорашняе сустрэчы. Мабыць жа, не прайшло яшчэ 50 год са сьмерці аўтара?

Цікавая практыка існуе ў ру-вікі (дзякуй, Васька). Калі няма вольнае выявы ў Commons, але ў артыкуле яна адзіная і ўяўляе з сябе нешта такое, без чаго артыкул абысьціся ну ніяк ня можа, дык дапускаецца зальціцё гэтага файлу ў саму ру-вікі з ліцэнзыяй fair use. Вось бы й нам было добра ўзяць гэтую ідэю на ўзбраеньне, а не сьпяшацца «адстрэльваць» такія файлы.

Крыху болей стаў разумець, чаму нельга проста ўзяць і тупа скапіяваць інфармацыю з сайту. Інфармацыя, разьмешчаная на ім, ня ёсьць свабоднай, калі гэта не афіцыйныя дакуманты (напрыклад, законы; так, праект закону - гэта яшчэ не афіцыйны дакумант і зьяўляецца аб’ектам аўтарскага права), дзяржаўныя сымбалі і ананімныя творы. Вось і даводзіцца ўсяляк вычварацца. Альбо максымум - прыводзіць як цытату. Зразумела, што цалкам артыкул у энцыкляпэдыі цытатай быць ня можа. Гэта было б непрыгожа.

Ну ў астатнім - усё як заўсёды. Арганізоўваць філію фундацыі ў нашай краіне будуць маскальскамоўныя з усімі адсюль наступствамі. Відаць, атрымаецца яшчэ адна грамадзкая арганізацыя, якіх шмат. Казалі пра тое, што трэба заклікаць грамадзтва да ўдзелу ў абодвух беларускамоўных падзелах, але якім чынам з такім стаўленьнем - невядома. Большасьць усё ж абмяркоўвалі апошнія навіны, плыні і цікавосткі ў маскальскамоўнай Вікі, дзе я пераканаўся, што нічога пра гэта ня ведаю. І гэта мяне зусім не засмучала.

Увогуле - разрыў між Вікіпэдыямі нашых двух краінаў такі самы, бы паміж расейскай і заходнімі, відаць. Бо шмат хто не разумеў нашых рэаліяў, у якіх даводзіцца працаваць. Дый нават Гомелька, якая, здаецца, ня так і далёка адышла (плённа працуе ў бе-вікі), пры аповедзе пра тарашкевіцкі разьдзел апэруе, відаць, нейкімі іхнімі лягендамі. Пра назвы местаў, пра талярантнасьць да вонкавых спасылак і г.д. Беларусы й тут ня могуць дамовіцца. Але пакуль што гэта дае нам магчымасьць не падзяляцца далей, а супрацоўнічаць, як ні дзіўна гэта гучыць.

Ніколі раней не зьвяртаў увагі… А можа, і не было столькі татаў з дзіцячымі вазкамі раней

Карацей, у гэтым сэгменце ашаламляльная перавага мужчынаў.

Пачутая на вуліцы: "Я ні разу не ўстрэчалась сь нім большэ месяца". O tempora, о mores!

P.S. Праўда, Танька нічога ў гэтым ня бачыць крамольнага. 

Учора гэта быў ужо чацьвёрты Пэсах на маёй памяці за два гады. Фоткі, праўда, усё адно талковыя не атрымаліся. Можа быць, што-небудзь у Хрысьціны лепей пашукаць - болей сэнсу будзе.

І, як заўсёды, рыхтаваліся ў апошні момант. Да таго ж яшчэ давялося некаторы час правесьці ў калідоры перад уласнымі дзьвярыма, такімі блізкімі, але такімі непрыступнымі. Шкада, што маем і іх пакоцанымі, і грошай паменела (маглі абысьціся толькі грашыма, каб я не паслухаўся прапановы заняцца дуратой).

Але, здаецца, нягледзячы ні на што, гасьцём спадабался.

На працы я кручу музыку «для ўсіх», то бок на ўвесь пакой. Сёньня гэта быў (у тым ліку) Бутусаў. Так спадабалася дзеду Марозу адна з песьняў, што ён пачаў танчыць. Дакладней, проста махаць бязладна рукамі.

Дыяна ўбачыла «танцы» ды сьмяецца. Адзіны з нас, хто прычыны сьмеху не зразумеў, быў Сяргей (за мной ня бачыў «танцаў»). Дык і яму ж цікава, пытаецца Дыяну:

– Ты што, крынічнікі чытаеш?

У пачатку месяцу езьдзілі дахаты, як звычайна, абодвума сем’ямі. На «пянькох», дзе прыпыніліся перакусіць па трасе, целяпаўся туды-сюды маленькі жвавы шабачка ды дахаты відавочна не сьпяшаўся. Найхутчэй яму не было куды сьпяшацца…

Але бачна было па ўсім, што да людзей ён прывыкшы, бо сьмела падыходзіў да ўсіх, хто там прыпыняўся адпачыць. Ды шукаў ён у іх ня ежы: мы прапанавалі і хлеба, і кавалак цеста – усё засталося на зямлі. Па ягонай дагледжанай поўсьці таксама можна было здагадацца, што ён прывык жыць у людзей. Таньцы стала вельмі ўжо шкада шабачку…

Цяпер ён жыве ў нашых бацькоў. Астатні кавалак дарогі ён ляжаў ці спаў ля маіх ног. А я думаў пра ягонае новае імя. Так ці іначай мы ніколі не даведаемся, да якога імя ён прызвычаіўся ў ранейшых гаспадароў і чаму яны вырашылі ад яго (шабачкі) адмовіцца. Дык можна, напрыклад, назваць паводле мясьціны, дзе яго падабралі – добрая памяць будзе пра паходжаньне. Неўзабаве пасьля працягу нашае паездкі мы прамінулі зубра, што на мяжы Менскай ды Берасьцейскай абласьцей. Так зьявіўся Зубік…

Нейкія памкненьні перайначыць імя Зубіка на свой лад былі ў той вечар, ды ўсё-ткі я ягоны прыёмны бацька, ці хто?!  Так усё і засталося, і назаўтра Зубік пацьвердзіў трапнасьць свайго новага імя, ператварыўшыся з такога спакойнага шчанючка на трасе ў сапраўднага гаспадара двару дома. Абгаўкаў усіх гасьцей, абкусаў тату.  Адным словам, усім спадабаўся…

* * *

На наступны ўік-энд меў супэрмаратон ва ўнівэры. Гадаўцы пачалі мерапрыемства на гадзіну пазьней, чым напісалі ў запрашэньні, і паўдня адвялі на напышлівыя прамовы і прапаганду маскальскамоўнай культуры ўнівэру. Праз гэта давялося правесьці тамака ўвесь дзень замест плянаванае паловы. Ну і два выходныя дні таксама…

Ці ня ўсе выкладчыкі ўпэўненыя, што частка завочнікаў кантрольныя працы будзе выконваць… скажам так, з дапамогай іншых людзей. Таму адразу папярэдзілі, каб хаця б разумелі сутнасьць таго, што ў кантрольнай напісана, і маглі яе пасьля абараніць. Кантрольных гэткіх проста нейкая навала. Ну і, як заўсёды, кожны выкладчык лічыць свой прадмет самым неабходным. Карацей, унівэр ад унівэру мала чым адрозьніваецца.  Хаця ўзровень тэхнічнай аснашчанасьці апошняга вышэйшы, канечне. Але можа ўжо і ў Берасьці тое самае, бо столькі ж часу прайшло…

Хоць і цяжка паверыць, што гэта ўсё даступна й нам, завочнікам: тут і басэйн, і інтэрнэт-бібліятэка, і шматлікія «гурткі па інтарэсах». Толькі пасьпявай іх наведваць у перапынках між працай, вучобай ды сном. Альбо замест яго.

Некаторыя выкладчыкі яскрава выказвалі сваё стаўленьне да існуючага рэжыму. Дакладней, у тым сэнсе, што ўсе ўсё разумеюць. Але зьмяніць нічога не могуць, таму даводзіцца існаваць у такіх умовах, выжываць. Відаць, лёс наш такі на дадзеным этапе: выжыць, каб пасьля адрадзіць заняпалую культуру. Таму і беларускую мову і ад студэнтаў, і ад выкладчыкаў можна пачуць хіба што на ўроку беларускай мовы, ды й тое – ад выкладчыкаў збольшага трасянку, а ад студэнтаў – толькі некаторых. Во, вельмі прыгожае імя мае адзін з аднагрупнікаў: Алесь.

Вой, давядзецца, відаць, яшчэ пазмагацца за права вучыцца на роднай мове…

Нарэшце дачакаліся візыту Волічэн. Як і абяцала, пастаралася, павыбірала паштовачкі. Ніводнае не паўтарыліся з тымі, што з мае нашай калекцыі. Што праўда, я забыўся, што гэта ж далёка ня ўся ейная калекцыя, а толькі прыблізна палова…

Ну а нам такога дасьведчанага чалавека не заставалася зьдзіўляць нічым іншым, як пачастункамі ды колькасьцю жывёлаў, што блыталіся пад нагамі.

Абмен атрымаўся слабенькі. Лепей атрымаліся падарункі: цэлая капэрта марачак з розных краінаў (і адкуль яна ведала пра гэта) і намёкі на далейшае супрацоўніцтва ў гэтай галіне.  Карацей, дух суперніцтва адсутнічаў.

Адно засмучала: што Волька так і не даведалася за гэты вечар ні пра водную беларускую страву. Не пастараўся. А яна ж нават сваю адрэсу ў лацінскай транскрыпцыі піша чамусьці па-расейску. Незразумела.

Хаця… зразумела. Патрэбны штуршок. У добрым сэнсе. Ці прынамсі ў смачным.

P.S. Ну а затое адкрыліся вочы на сутнасьць выразу пра "верблюжынае вуха і голку".

Адной з самых выбітных цікавостак Лінкальну зьяўляецца Ньюпарцкая арка - адзіныя ў Ангельшчыне старажытнарымскія вароты, якія ня проста выдатна захаваліся, але і дагэтуль служаць гараджанам… Побач з асноўнай брамай захавалася маленькая бакавая арка з красамоўнай назвай "Ігольнае вушка". Мне падаецца, што большасьць людзей схільная літаральна ўспрымаць вядомы біблейскі выраз пра вярблюда і гольнае вушка. Асьлі так, дык Ньюпарцкая арка дапаможа ім лепей разабрацца ў вядомай цытаце.

За часамі рымлянаў усходнія брамы зачыняліся пасьля заходу сонца, затое "Гольнае вушка" заставалася адчыненым. Караваны, што прыпазьняліся, вымушаныя былі заставацца на ноч па-за гарадзкімі сьцянамі. Але вось іхнія гаспадары маглі скарыстацца мініятюрнай бакавою аркай (куды вярблюдам было не праціснуцца пры ўсім жаданьні), і такім чынам атрымаць жаданую ўтульнасьць у гарадзкіх гатэлях…

Ух і доўга ідуць лісты ў Расею! Я ж думаў, што вернемся з выходных, а дома ўжо будзе чакаць ліст у адказ – але ж Вяруня толькі ўчора атрымала мой… Ну а цяпер пакуль яна яшчэ будзе спрабаваць зразумець тое, што там напісана…  Дык я ня стаў чакаць колькі месяцаў, пакуль справа дойдзе да наступнага ліставаньня. Ух, нагаварыліся!

Гэта ж ужо недзе два гады будзе з часу паездкі ў Маскву, атрымоўваецца. Адчуваецца нават з голасу, што Вяруня зьмянілася. Ну прынамсі мне так падалося, і гэта нармалёва, калі людзі зьмяняюцца. Ну, можа й не зусім з голасу, а хутчэй з гутаркі. Зьявіліся элемэнты «моднага падонкафскага жаргону», сьмех без прычыны. Ня ведаю, добра гэта ці блага. Канечне, дваццаці хвілінаў зусім недастаткова, каб зразумець чалавека. Мне недастаткова. Тым болей што гэта цудоўная чалавечка і добрая знаёмая. З такім чалавекам – дваццаць хвілінаў раз на год? Вой, добра, што яна сама распачала гэтую зацею зь ліставаньнем. Гэта ня так б’е па кішэні, як патэлефанаваць ды нагаварыцца. І марачкамі можна зьдзіўляць да таго ж. Я так і ведаў, што яны ёй спадабаюцца.

А яшчэ болей, мабыць, павінны спадабацца тыя, што пайшлі на другой капэрце. Адсылаў яе «пад дзень народзінаў», але з такімі тэмпамі, як у іх пошта працуе, «сюрпрыз» можа й спазьніцца…  Сюрпрызам сталася тое, што ейны дзядуля таксама зьбіраў марачкі, дык цяпер яны валяюцца ў шафе разам зь нейкімі каталёгамі. Маркі і каталёгі Вяруня выкідаць, па ўсім відаць, не зьбіраецца, але можа быць, калі нешта ёсьць цікавае, то каталёг прышле. Калі ж не каталёг, дык дамовіліся на кнігу па гісторыі Ізраілю, як ужо яна вырашыла заснаваць аналяг посткросынгу што да кніжак.

Такім чынам, цяпер пра ейную цікавую задумку кшталту буккросынгу-посткросынгу з улікам спэцыфікі сяброў. Кожны, хто падтрымае ейнае пачынаньне на старонцы Веры Бярлінаўны Ўпоперак, зможа абмяняцца зь ёй кнігамі. Памятаю, што кніга якраз і сталася маім падарункам ёйпадчас прыезду ў Маскву. Але ж не памятаю, што то была за кніга. А здарылася гэта наступным чынам…

Мы не маглі прайсьці міма кнігарні на нашым шляху, тым болей што гэта была ўлюбёная Вярунява букіністычная кнігарня, калі не памыляюся. У такіх месцах можна знаходзіцца гадзінамі… ну ці пакуль абед ня скончыцца прынамсі  (гэта з улікам маіх сёньняшніх рэаліяў). Відаць, наведаньне ў той раз было «не па графіку», таму прыдбаньне кнігі не плянавалася. Але ж паколькі я ў той краме яшчэ ніколі кніг не набываў, дык мы выйшлі адтуль з найлепшым скарбам, які надоўга застанецца ў госьцепрымальнага чалавечка ня толькі на палічцы, але і ў сэрцы…

Нядаўна давялося ў Танькавых старых знаёмых бачыць «фотасправаздачу» зь іхняе паездкі ў Маскву. Глядзеў на ўсе гэтыя «ўпрыгожаньні-фантаны-будынкі» і думаў, што такое вандроўкі, як у мяне, ні ў кога больш не было і ня будзе. А таксама адчуў, што хачу яшчэ ў Маскву. Каб ізноў НЯ трапіць у тыя мясьціны, куды імкнуцца турысты; каб паблукаць у цішы Вераб’ёвых гор каля страшна чорнае ракі-Масквы; у рэшце рэшт, каб проста пабачыць Веру…

* * *

Здаецца, я зрабіў падчас гэтага прыезду дахаты ўсё, што мог, каб пазьбегнуць паўтарэньня раней апісанай сітуацыі з сустрэчай двух маладых людзей у мэтро… Яшчэ перад Слонімам пачаў тэлефанаваць Алесю, і нагода была: мелася пытаньне пра «Аўдзі», у якіх ён «шарыць» болей, чым ўсе мы разам узятыя. Ды і нам бы можа пад капот залез з большай эфэктыўнасьцю, чым я. Алесь не падняў і не ператэлефанаваў ні гэтым разам, ні на наступны дзень, такім чынам ускосна адмовіўшыся ад сумеснага паяданьня смажанае на сьвежым паветры каўбаскі. Каўбаскі спадабаліся ўсім, дарэчы, і ўсе дзякавалі за гэта завочна Тамары Барысаўне. Вось толькі аб’есьціся імі ў такой колькасьці цяжка – трэба гэта наступным разам улічыць…

Дзімазаўрык падняў слухаўку толькі на другі раз, калі мы ўжо ехалі ў машыне дахаты. Шкада: першае тэлефанаваньне магло б стацца значна болей эфэктыўным у сэнсе сустрэчы, а каму й знаёмства. Бо ж ён вельмі быў зьдзіўлены пачуць нават імя Танькі, ня кажучы ўжо пра іншыя навіны. Размаўляць у машыне «пра ўсё» ўжо не было як, таму разьвітваліся мы з пачуцьцём прынамсі недагаворкі.

Астатнім пасьля двух запар няўдачаў тэлефанаваць ужо й ня стаў, каб не адчайвацца яшчэ болей. Можа быць, калі-небудзь, іншым разам…

Сёньня стаўся сьведкам выпадковае сустрэчы ў мятро старых, відаць, сяброў аднаклясьнікаў/аднагрупнікаў.

«Ініцыятар» сустрэчы увайшоў са мной разам і паклікаў іншага, які ўвайшоў на адной са станцыяў. Ну, далей падразумяваецца некалькі імгненьняў разгубленасьці, пасьля зьдзіўленьне на твары і – нарэшце – усьмешка (я мог бачыць толькі твар таго чалавека, да якога зьвярталіся). Некалькі стандартовых у такім выпадку пытаньняў («як маесься», «якім чынам ты тут», «што парабляеш», «дзе працуеш» і г.д.), абмен тэлефонамі. Той, першы, што болей быў дапытлівы, нагадаў чымсьці Дзімазаўрыка… Другі, адпаведна… Дарэчы, разгледзеў я пасьля абодвух, як яны сталі разам – таксама прыблізна аднаго росту… Дамовіліся: «Абавязкова трэба стэлефанавацца, тады і пагаворым падрабязьней».

А колькі часу таму такіх вось абяцаньняў «стэлефанавацца» ня трэба было даваць нават… Добра, калі гэтае абяцаньне проста абяцаньнем не застанецца.

І яшчэ крыху вяртаючыся да напісанага.

Сёньня я сустрэў гэтую цётку на галоўпаштамце. Не, у твар я б яе наўрад ці ўзгадаў. Але вось яе дачка Рада, якая бегала па ўсёй залі і якую мама ўвесь час зычна гукала…

Тое, што Наргіза ня проста посткросэр (на гэта я зьвярнуў увагу сьпярша), стала зразумела па яе выбары марак з выпушчанай сёньня сэрыі "Эўропа". Вох і любяць ж яны ўсе адрываць зь міні-лісту толькі тыя дзьве, самыя рэдкія счэпкі.

А вось з профіля высьвятляецца, што яна да ўсяго гэтага яшчэ й філякардыстка, нумізматка, баністка і… першы посткросэр Беларусі. Менавіта такім і павінен, відаць, быць лідар.

Першы дзень пачынаўся, як іншыя дні пачынае ад веку прырода… Мы яшчэ пасьпелі перад вечарынай памяняць колы на летнюю гуму (і тэхнік на СТА быў нейкі цікавы і цікаўны – відаць, такім чынам спрабаваў спадабацца; і зрабіў усё хутка, але там і работы было тае… а вось пакуль у чарзе чакаць давялося, дык я яшчэ пасьпеў схадзіць у лес, што там побач – дык там яшчэ сярод усюдыісных «турыстаў» з шашлыкамі сустракаюцца такія вялізныя птушкі і з такімі прыгожымі сьпевамі… і там такая заваблівая сьцежка ў глыб лесу была – вось жа як-небудзь трэба будзе праехацца там, падыхаць сьвежым паветрам, пакуль да яго яшчэ не дайшла «цывілізацыя», што літаральна ў некалькіх кроках ужо), і адмыць сваю «новую старую» лядоўню, а заадно й вокны, ад атрутнага сіняга пылу («неатрутны» застаўся), прыпаркавацца крыху далей за месца «дысьлякацыі», забегчы на знойдзенае па дарозе паштовае аддзяленьне і аплаціць мае набытыя марачкі за пяць хвілінаў да закрыцьця, сустрэць сп. Антона ды Натальлю, нарэшце адшукаць, дзе ж той касьцёл Сьвятога Роха (ух, які прыгожы!), пашкадаваць пра адсутнасьць Руфіны (зрэшты, гэта ж ёй трэба шкадаваць, што яна не прысутнічала пры гэтым…) і нарэшце мы прыйшлі.

Цяпер ужо, гледзячы з вышыні свайго ўласнага вопыту (але пра гэта будзе далей), станае зразумела, чаму ў такой спрошчанай манэры мелі мы першы сэдар на Пэсах. А там жа кампанія сабралася болей «свая», чым будзе назаўтра ў нас… Так што нам было яшчэ лягчэй «адаптаваць» парадак цырымоніі да нашых рэаліяў. Але ж затое «ў іх» не было тае смачнае працэдуры наталеньня жывату… Але й усяго таго, што зрабілі тамака дзяўчаткі-вядоўцы, было дастаткова, каб запаліць агонь у сэрцы… Толькі выйшаўшы, зьдзейсьніў пару тэлефанаваньняў, каб высьветліць, каго варта чакаць назаўтра на аналягічную вечарыну да нас дахаты. Ну а пры гэтым мы з сабой ужо мелі габрэйскую музыку, сцэнар сэдару і тэарэтычны досьвед у выглядзе прысутнасьці на першай падобнага роду вечарыне. Назаўтра тэарэтычны досьвед было вырашана любым чынам ператварыць у практычны… Бо пасьля і Пэсах можа скончыцца…

…Гаспадынька спазьнілася з танцаў на вячэру першай.  Праўда, Танька яшчэ заяжджала за іншай Танькай, якая даведалася пра свой удзел у вечарыне ня болей як за дзьве гадзіны, так што спрацавала даволі апэратыўна, а яшчэ ж дапамагла разыграць іншых гасьцей, няблага інсцэнаваўшы набыцьцё ў нас хамэцу.  Сярога на наступны дзень цалкам сур’ёзна пытаўся, ці забрала Танька той хамэц, што «набыла» ў нас (назваўшы яго харорам).

Апошняю спазьнілася Ксюшка, і ня дзіўна – яна-то пра свой удзел у сэдары даведалася хвілін за сорак да пачатку, так што цалкам даравальна.  Добра тое, што ўвогуле яна згадзілася нечакана для нас. Але на яе, зразумела, гэткі магічны ўплыў аказала чароўнае слова «Пэсах», так дарэчы сказанае Танькай у слухаўку. Болей нічога можна было не казаць – Жонка_енарала, высьвятляецца, няблага ведала гісторыю і традыцыі габрэйскага народу й так, але ж з часам усё забываецца. Дык хай гэта стане штуршком да далейшага вывучэньня… А ўчора яна задаволіла Сярогаў інфармацыйны голад, якому стала цікава самому, відаць, што гэта ўсе вакол успрымаюць як належнае, а ён нічога не разумее. І вось тады ён уключыўся ў нашую гульню.

Але ж гэта была не зусім гульня – бо ўсё-ткі сэдар мы выканалі як магчыма набліжана да аўтэнтычнага габрэйскага. Найперш гэта было заўважна з прыкідаў, а яшчэ… з думак прысутных «ну калі мы ўжо пачнем нарэшце есьці?», якія яны выказвалі нават услых. Разважаючы цяпер, прыходжу да высновы, што галоднае чаканьне ў нейкім сэнсе таксама ёсьць істотным пунктам традыцыі сэдару, які ўвесь цалкам ёсьць успамінам пра часы жыцьця за эгіпецкімі фараонамі і па выхадзе з Эгіпту ў Эрэц-Ісраэль.

Не-гульнёй нашая вечарына была яшчэ й таму, што некаторыя госьці нават занатоўвалі габрэйскія назвы прысутных на стале страваў ды іншыя азначэньні. І занатоўвалі не дарма, між іншым, як высьветлілася пазьней: пытаньні ў «Брэйн-рынгу» датычыліся таксама і некаторых з гэтых словаў. З дапамогай вядоўцаў і каманды, якая сьпярша вырвалася ў лідары, але потым разгубіла сваю перавагу, перамогу атрымала дружба – памятныя падарункі дасталіся ўсім. І гэта нават ня ежа. Хаця ежы засталося даволі, але ўсе, відаць, наеўшыся харосэту (а мо марору?), астатняе ніасілілі.

Марор увогуле быў агнём вечарыны і ў простым, і ў пераносным сваім значэньні. Прычым як нашае вечарыны, так і тае, першага дню сэдара. З такім праяўленым ажыятажам да яго магло на ўсіх не хапіць, так што добра ўсё-ткі, што па сэдары на стале павінна быць сем страваў, а не адзні марор ці чатыры, напрыклад (чатыры – гэта нейкі таксама сакральны лік у юдаізме, я так зразумеў – чатыры кубкі віна/соку, яшчэ недзе ўжываўся…).

Пасьля таго, як госьці разышліся і пачалася самая непрыемная частка абодвух дзён сэдару – прыбіраньне са стала – тым ня меней сваімі водгукамі госьці нам гэты абавязак значна палегчылі. Танька выказалася ў машыне, пакуль ехала дахаты; Ксюшка ледзь пасьпела вылезьці ля хаты з маршруткі і адразу адзванілася, каб падзяліцца сваімі эмоцыямі, што заўважна ў яе пераліваліся праз край; сёньня «дапытаў» Сярогу, каб раскалоць і яго на тое, што ён думае пра ўсё гэта. Задаволеная была, зь ягоных словаў, нават Волька. Хоць ім, канечне, гэта было найменей з усіх зразумела. Ну нічога, цяпер і яны наблізіліся да асэнсаваньня «значнасьці моманту». Сёньня акрамя таго даведаўся шмат новага і дзівоснага пра Жонку і адкуль у яе такія энцыкляпэдычныя веды.

Адным словам, найлепш ахарактарызаваць гэтыя выходныя так: вы многа страцілі, што не былі там.

Ну што ж, нечакана.

Прыйшоўшы крыху са спазьненьнем на "Беларускі дух", думаў, што там ужо скончаныя арганізацыйныя і падрыхтоўчыя апэрацыі, малітва, і ўсе сядзяць і гамоняць, папіваючы гарбату. Але гэтым разам усё было не як заўжды. У чаканьні мяне сядзелі… тры чалавекі.

Значыцца, засталіся самыя стойкія. Што ж, у рэшце рэшта сходка прайшла як звычайна, а па колькасьці людзей мне нават болей спадабалася. Бо трох чалавек перакрычэць прасьцей, чым большы натоўп. Дык нават нягледзячы на тое, што тэма была не асабліва цікавая (пра гарады), дык і я здолеў уставіць свае пяць капеек да аповеду кожнага з разказьнікаў, грунтуючыся на ведах з галіны агульных ведаў (даруйце за калямбур), прыдбаных, у сваю чаргу, апошнім часам.

Астатнія проста ня ведаюць, што яны губляюць. Вось толькі б гэтых людзей, што ходзяць стала, неяк яшчэ болей зьяднаць…

Шалкевіч, як заўжды, у сваім рэпэртуары. Дакладней, слова "рэпэртуар" у дадзеным кантэксьце азначае толькі ягоныя паводзіны. Віктар Шалкевіч як заўжды, крыўляўся (строіў жывыя грымасы), распавядаў плёткі-байкі, узгадваў жыцьцёвыя эпізоды са свайго ўласнага вопыту.

А вось ягоны выбар песьняў для канцэрту напачатку зьдзівіў. Стаў разважаць, чаму ж ён выконвае зусім ня тое, чаго чакаеш? І зразумеў, што не ўлічыў розьніцу ва ўзросьце. Відавочна ў 50 год маеш больш мудрасьці за плячыма, каб укладаць у свае творы нейкі сэнс, яшчэ незразумелы большасьці аўдыторыі (але ў першую чаргу маю на ўвазе сябе).

А як вядома, аўтарскія песьні трэба слухаць. І разумець. Стаў засяроджвацца на гэтым. Дзякуючы яшчэ й таму, што перадгісторыя песьняў апісвалася В. Шалкевічам падрабязна -дзе ж яшчэ такое пачуеш, як не на жывым канцэрце.

Ну а брат застаўся незадаволеным з тае прычыны, што чакаў большага шоў. Ага, таго, чаго і прызвычаіліся ўсе чакацуь ад Шалкевіча. І не зьвярнулі ўвагу на ягоныя словы напачатку канцэрту: "ня маю жаданьня сьпяваць дзеля грошай".

Дык добра, што ва ўзросьце 50 год і 1 тыдзень Віктар Шалкевіч мае шчасьце сьпяваць дзеля сябе.

Дык вось вы якія! Дакалупаўся да блёгу школы "Green Hills" (хех, ізноў на ЖЖ) і блёгу ейнае кіраўнічкі і па сумяшчальніцтве разумнае дзяўчыны (упэўніўся ў гэтым, толькі паслухаўшы яе два вечары ў цягніку да Кыіву і назад).

Ну зь імі раней сутыкацца на прасторах ЖэЖэ не даводзілася, а вось Ліўлін… Пачытаўшы ейны жж, яе лёгка цяпер супаставіць яшчэ з адной асобай у нашым вагоне .

Ну а далей ужо лёгка вышчаміць яшчэ пару невядомых мне (але можа быць каму-небудзь іншаму) удзельніц клюбу: Лэйла Зіменка, Беса (таксама езьдзіла ў Кыіў, але не ўяўляю, хто), Таф_кукі (ці ўжо зь іншага клюбу?..)

Учора проста быў зьдзіўлены, настолькі зьмяніліся за кароткі час людзі, якіх ужо пасьпеў палюбіць.

Месяцы два таму яны прыслухаліся да маіх словаў і зьдзівілі ўсіх беларускай мовай у царкве.

Учора, на першай пасьля доўгага перапынку сустрэчы "Беларускага духу", надышла чарга зьдзіўляцца мне.

Я верыў, канечне, што прагрэс павінен быць, але каб так хутка і не ў аднаго чалавека!..

Сапраўды, Бог творыць цуды.

Канечне, дзеля гэтага трэба хаця б туды хадзіць…

Да Новага году, калі я меўся напісаць гэты пост, я амаль штодня сустракаў па дарозе на працу гэтую цётку.

У яе такі злы выгляд твару, што можна падумаць, што яна працуе выхавацелькай ці вучыцелькай.

Але ж не - яна працуе ў будынку дзяржаўнага экспэртна-крымiналiстычнага цэнтру. У будынку - таму што там разьмешчаная прынамсі яшчэ адна нейкая ўстанова. Але ж…

* * *

А гэтую цётку я сустракаў як летась, так і ў новым годзе. Праўда, у гэтым сэзоне яна настолькі закутваецца ў цёплую шубу, што яе выраз твару мне пакуль што невядомы. Як невядома і тое, куды яна накіроўваецца шторанку.

Можа быць, калі-небудзь я іх сфатаграфую. На памяць.

Надзвычай хутка для мяне скончыўся сэанс паказу "Над зязюльчыным гняздом". Квіткі скончыліся праз 18 хвілін пасьля пачатку раздачы. Яно й зразумела: на халяву чаму б і не паглядзець. Ну я дык хоць кнігу чытаў, а Зьміцер так і застанецца невукам.

Волька тлумачыла, што дабірацца да КЗ-Менску трэба ня мятро. Але я б пасьпеў пры жаданьні яшчэ трапіць і канцэрт, а за час абеду можна схадзіць павольнай хадой туды і вярнуцца назад, так што пакінуў усё як заплянавана. КЗ-Менск… Даруйце, усё-ткі гэта КЗ-Мінск у самых горшых традыцыях гэтага слова. Пачынаючы ад таго, што невядома чаму паўсюль у касах можна набыць квіткі у любыя тэатры і на любыя канцэрты, нават у той самай "КаЗе", а на "Народны альбом" трэба ісьці толькі ў іх набываць. Ну зразумела дзеля чаго - каб зьменшыць колькасьць прысутных, а то чаго добрага ўзарвуць усё навокал.

Калі сур’ёзна, дык у гэты ж момант мусіў быць канцэрт нейкага маскаля, ды яго скасавалі праз благі распаўсюд квіткоў. Таму ацаніць колькасьць тых, хто прыйшоў уласна на "Народны альбом", цяжка - у касах адначасна прымалі назад прададзеныя квіткі на скасаваны канцэрт. Але затое пазнаць "нашых" наведнікаў вельмі проста празь іхнюю няшэрасьць і сям-там беларускасьць. Тую беларускасьць, якое ні каліўца няма ў іхнім КЗ-Мінск. Каб ужо не дарма хадзіў, зазірнуў у іхнюю нейкую мастацкую галярэю. Мдзя, якое ўбоства гэтыя ўсе псэўданародныя творчасьці з надпісамі па-маскальску… Карацей кажучы, адно - гарачка, а другое - балячка.

Але цяпер высьветліў хоць, дзе тое мятро "Першамайская" (о Госпадзе, ну й назвы ж!  І гэта на адзінай станцыі, аздобленай бел-чырвона-белымі колерамі!)

Па дарозе дахаты разважаў над тым хвактам, што сёньня проста прыняў да ведама. А вось жа не - тое, што дамашка адмяняецца гэым разам, гэта зроблена ня проста так. Ёсьць спадзеў, што на Сідаровічаву дуду я пайду не адзін…